19/11/2026 | Yazar: Kaos GL
LGBTİ+ dernekleri, Anayasa Mahkemesi’nin devlet denetimi altında yürütülen seks işçiliğinin insan onuruyla bağdaşmadığı gerekçesiyle verdiği iptal kararına ilişkin ortak açıklama yayınladı.
Anayasa Mahkemesi (AYM), 17 Kasım 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan kararıyla, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun seks işçiliğinin devlet denetimi altında düzenlenmesine ilişkin 128. maddesinin birinci fıkrasını iptal etti. Mahkeme, kararında devlet gözetimi ve denetimi altında yürütülen seks işçiliğinin insan onuruyla bağdaşmadığı değerlendirmesinde bulundu.
LGBTİ+ dernekleri, karara ilişkin “Onurumuz da, Emeğimiz de, Bedenimiz de Bizim!” başlıklı ortak açıklama yayınladı. Kararın yalnızca genelevlerin hukuki statüsünü değil, seks işçilerinin yaşamlarını, çalışma koşullarını, sağlık hakkına erişimlerini ve bedensel özerkliklerini de ilgilendirdiğine dikkat çeken dernekler, “Hiçbir meslek diğerinden daha az onurlu değildir! İnsan onuru, yapılan işe göre ölçülemez. Seks işçileri de herkes gibi eşit haklara ve insan onuruna sahiptir” dedi.
“İnsan onurunu korumak, seks işçilerinin iradesini yok saymak değildir!”
AYM’nin yetişkinlerin rızaya dayalı seks işçiliğine ilişkin yaklaşımını eleştiren dernekler, seks işçiliği ile insan ticareti, zorla çalıştırma ve cinsel sömürünün birbirinden ayrılması gerektiğini vurguladı. Seks işçilerinin kendi bedenleri ve yaşamları hakkında karar verebilen hak özneleri olarak tanınması gerektiğini belirten dernekler, şu ifadeleri kullandı:
“İnsan onuruna aykırı olan seks işçiliği değil; seks işçilerinin şiddete uğraması, haklarının gasp edilmesi, emeklerinin sömürülmesi, sağlık hizmetlerinden dışlanması ve yaşamlarını güven içinde sürdürememesidir.”
Karar, seks işçilerine yönelik yeni müdahalelerin gerekçesine dönüşebilir
AYM kararının seks işçiliğini doğrudan suç haline getirmediğini, genelevlerin derhal kapatılmasını öngörmediğini ve seks işçilerine yönelik yeni bir cezalandırma yetkisi oluşturmadığını hatırlatan dernekler, kararın gerekçesinin ilerleyen dönemde yeni yasal ve idari müdahalelere dayanak oluşturabileceğine dikkat çekti.
Karara konu olan hukuki uyuşmazlıkların seks işçiliğiyle bağlantılı konutların ve işyerlerinin kapatılması ve mühürlenmesine ilişkin davalardan kaynaklandığını belirten dernekler, sosyal koruma ve alternatif geçim olanakları sağlanmadan gerçekleştirilen müdahalelerin seks işçilerini daha fazla yoksulluğa, güvencesizliğe ve şiddet riskine maruz bırakabileceğini ifade etti.
12 Eylül operasyonlarına dikkat çekildi
Açıklamada, 12 Eylül’den bu yana devam eden “Ailem Güvende” operasyonları kapsamında LGBTİ+ derneklerine, hak savunucularına, trans kadınlara ve seks işçiliğiyle ilişkilendirilen kişilere yönelik gözaltı ve tutuklamalar da hatırlatıldı. Seks işçiliğiyle bağlantılı suçlamaların LGBTİ+ hak savunuculuğuna ve örgütlenme faaliyetlerine yönelik soruşturmalarla eş zamanlı olarak gündeme gelmesinin kaygı verici olduğunu belirten dernekler, şunları söyledi:
“Anayasa Mahkemesi’nin seks işçiliğini insan onuruyla bağdaşmaz kabul eden yaklaşımının, bu müdahalelere yeni bir meşruiyet zemini oluşturmasından kaygı duyuyoruz. Mahkeme kararı 12 Eylül operasyonlarının hukuki dayanağı değildir; ancak kararın gerekçesinin gelecekte benzer uygulamaları haklı göstermek amacıyla kullanılma ihtimali göz ardı edilemez.”
“Trans seks işçilerinin yaşamları görmezden gelinemez!”
Transların istihdamdan barınmaya, eğitimden sağlık hizmetlerine kadar yaşamın pek çok alanında ayrımcılığa maruz bırakıldığını hatırlatan dernekler, trans seks işçilerinin çalışma alanlarını ortadan kaldırmaya yönelik politikaların mevcut eşitsizlikleri derinleştirebileceğini belirtti. Trans seks işçilerinin kendilerini ilgilendiren politikaların oluşturulmasında söz ve karar sahibi olması gerektiği vurgulanan açıklamada, şu ifadeler yer aldı:
“Trans seks işçileri yalnızca korunması gereken kişiler değildir. Kendi yaşamları, emekleri, bedenleri ve gelecekleri hakkında söz söyleyen, örgütlenen ve mücadele eden hak özneleridir. Onların katılımı olmadan, onlar adına hiçbir politika oluşturulmamalıdır.”
“Sağlık hakkı bir denetim ve cezalandırma aracına dönüştürülemez!”
İptal edilen kanun hükmünün cinsel yolla aktarılan enfeksiyonların önlenmesine yönelik tedbirlerin de hukuki dayanaklarından biri olduğunu hatırlatan dernekler, sağlık hizmetlerine erişimin seks işçiliğinin hukuki statüsünden bağımsız olarak güvence altına alınması gerektiğini belirtti. Seks işçilerinin HIV ve diğer cinsel yolla aktarılan enfeksiyonlara yönelik test, danışmanlık, korunma ve tedavi hizmetlerine gönüllülük, gizlilik ve ayrımcılık yasağı temelinde erişebilmesi gerektiği vurgulandı.
“Patronsuz ve pezevenksiz bir dünya istiyoruz!”
Seks işçilerinin emeği üzerinde kurulan her türlü tahakküme, zorlamaya, şiddete ve sömürüye karşı olduklarını belirten dernekler, seks işçilerinin kendi emekleri, bedenleri, gelirleri ve çalışma koşulları üzerinde söz sahibi olması gerektiğini ifade etti. Seks işçilerinin kendi örgütlenmelerini, dayanışma ağlarını ve hak mücadelelerini tanıyan politikaların geliştirilmesini isteyen dernekler, “Seks işçilerinin hakları, seks işçilerinin katılımı olmadan savunulamaz” dedi.
LGBTİ+ derneklerinden kamu makamlarına sekiz maddelik çağrı
AYM kararının seks işçilerine yönelik yeni hak ihlallerinin gerekçesi haline getirilmemesini isteyen dernekler, kamu makamlarına şu çağrılarda bulundu:
- Kararı seks işçilerine yönelik keyfî polis müdahalelerinin, mühürleme işlemlerinin ve çalışma alanlarının kapatılmasının gerekçesi haline getirmeyin.
- Seks işçilerini ekonomik güvencesizliğe ve şiddete açık hale getirecek uygulamalardan kaçının.
- Seks işçilerinin sağlık, barınma, sosyal güvenlik ve adalete erişim haklarını güvence altına alın.
- Trans seks işçilerine yönelik ayrımcılık ve şiddetle mücadele edin.
- İnsan ticareti, zorla çalıştırma ve sömürüyle mücadeleyi, yetişkinlerin rızaya dayalı seks işçiliğinden ayrı ele alın.
- Seks işçilerinin örgütlenme ve hak savunuculuğu faaliyetlerini koruyun.
- Seks işçiliğine ilişkin bütün düzenleme süreçlerine seks işçilerini ve seks işçilerinin öncülüğündeki örgütleri dahil edin.
- 12 Eylül 2026 sonrasında müstehcenlik ve fuhuşla bağlantılı suçlamalarla yürütülen operasyonlarda yaşanan hak ihlali iddialarını bağımsız ve etkili biçimde soruşturun; keyfî gözaltı ve tutuklama uygulamalarına son verin, tutukluluğun hukuki şartlarını taşımayan kişileri derhal serbest bırakın.
“Seks işçilerinin onuru tartışma konusu değildir!”
Seks işçilerinin toplumun eşit üyeleri olduğunu ve haklarının insan haklarının ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayan dernekler, açıklamalarını şu sözlerle sonlandırdı:
“Hiçbir meslek diğerinden daha az onurlu değildir! Seks işçiliği insan onuruna aykırı değildir; ayrımcılık, şiddet ve sömürü insan onuruna aykırıdır! Patronsuz ve pezevenksiz bir dünya istiyoruz! Seks işçilerinin hakları insan haklarıdır!”
İmzacı dernekler: 17 Mayıs Derneği, 20 Kasım Nefret Suçlarıyla Mücadele Derneği, GALADER, Genç LGBTİ+ Derneği, HEVİ LGBTİ+ Derneği, Kaos GL Derneği, Kırmızı Şemsiye Cinsel Sağlık ve İnsan Hakları Derneği, Lambdaistanbul LGBTİ+ Dayanışma Derneği, LİSTAG, Mersin LGBTİ+ 7 Renk Derneği, Muamma LGBTİ+ Derneği, Özgür Renkler Derneği, Pembe Hayat LGBTİ+ Dayanışma Derneği, SPoD, ÜniKuir Derneği
Açıklamanın tamamı:
Onurumuz da, Emeğimiz de, Bedenimiz de Bizim! 17 Kasım 2026 Anayasa Mahkemesi, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan kararıyla, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun seks işçiliğinin devlet denetimi altında düzenlenmesine ilişkin 128. maddesinin birinci fıkrasını iptal etti. Mahkeme, kararında devlet gözetimi ve denetimi altında yürütülen seks işçiliğinin insan onuruyla bağdaşmadığını ileri sürdü. Bu karar, sadece genelevlerin hukuki statüsünü veya seks işçiliğinin kanunen nasıl düzenleneceğini ilgilendirmiyor. Seks işçilerinin hayatlarını, çalışma koşullarını, sağlığa erişimlerini, bedensel özerkliklerini ve en temel insan haklarını ilgilendiren bir tartışmanın kapısını aralıyor. LGBTİ+ dernekleri olarak öncelikle açıkça ifade ediyoruz: Hiçbir meslek diğerinden daha az onurlu değildir! İnsan onuru, yapılan işe göre ölçülemez. Seks işçileri de herkes gibi eşit haklara ve insan onuruna sahiptir. İnsan onurunu korumak, insanların yaşamlarını ve yaşam biçimlerini değersizleştirmek değildir.Onları şiddetten, sömürüden, yoksulluktan ve ayrımcılıktan korumaktır. İnsan onurunu korumak, seks işçilerinin iradesini yok saymak değildir! Anayasa Mahkemesi kararı, yetişkinlerin rızaya dayalı seks işçiliğinin dahi insan onuruyla bağdaşmayacağı yönünde bir yaklaşım benimsenmektedir. Bu yaklaşım, seks işçilerinin kendi bedenleri ve yaşamları hakkında karar verebilen hak özneleri olarak tanınması bakımından ciddi sorular ortaya çıkarmaktadır. Seks işçiliği yapanların hayatları hakkında, onların iradelerini ve taleplerini yok sayarak karar verilemez. Seks işçiliği ile insan ticareti, zorla çalıştırma ve cinsel sömürü aynı şey değildir. Zorla çalıştırmaya, şiddete, insan ticaretine ve sömürüye karşı mücadele etmek devletin yükümlülüğüdür. Ancak bu yükümlülük, yetişkinlerin rızaya dayalı seks işçiliğini insan onuruna aykırı ilan ederek yerine getirilemez. İnsan onuruna aykırı olan seks işçiliği değil; seks işçilerinin şiddete uğraması, haklarının gasp edilmesi, emeklerinin sömürülmesi, sağlık hizmetlerinden dışlanması ve yaşamlarını güven içinde sürdürememesidir. Seks işçilerinin onurunu korumak istiyorsanız önce seks işçilerinin haklarını tanıyın! Karar, seks işçiliğini suç haline getirmiyor; ancak yeni müdahalelerin gerekçesine dönüşebilir! Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi açısından önemli bir noktayı vurgulayalım.. Anayasa Mahkemesi'nin kararı, seks işçiliğini doğrudan suç haline getirmiyor. Genelevlerin derhal kapatılmasını emretmiyor.Seks işçilerine yönelik yeni bir cezalandırma yetkisi oluşturmuyor. Ancak kararın gerekçesindeki insan onuru yaklaşımı, ilerleyen dönemde seks işçiliğini daha fazla sınırlandırmaya yönelik yasal ve idari tacizlerde zemin olarak kullanılabilir. Üstelik kararın ortaya çıkmasına neden olan hukuki uyuşmazlıklar, seks işçiliğiyle bağlantılı konutların ve işyerlerinin kapatılması ve mühürlenmesine ilişkin davalardan kaynaklanmaktadır. Bu nedenle kararın, seks işçilerinin çalışma mekânlarına yönelik müdahaleleri artırmak, mevcut çalışma alanlarını ortadan kaldırmak veya seks işçilerini daha güvencesiz koşullara itmek için kullanılma ihtimalini ciddiyetle ele almak gerekiyor. Bir genelevin kapatılması, bir evin mühürlenmesi veya bir seks işçisinin çalışma alanından uzaklaştırılması, o kişinin geçim ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Aksine, alternatif geçim olanakları ve sosyal koruma sağlanmadan gerçekleştirilen müdahaleler, seks işçilerini daha fazla yoksulluğa, güvencesizliğe ve şiddet riskine maruz bırakabilir. Devletin görevi seks işçilerini görünmez kılmak değil, haklarını güvence altına almaktır. 12 Eylül’den bu yana yaşananlar, kaygılarımızın nedenini ortaya koyuyor! 12 Eylül 2026 sonrasında Türkiye’nin farklı şehirlerinde LGBTİ+ derneklerine, hak savunucularına, trans kadınlara, seks işçiliğiyle ilişkilendirilen kişilere ve çeşitli işletmelere yönelik operasyonlar gerçekleştirildi. “Müstehcenlik”, “fuhşa teşvik”, “fuhşa aracılık etme” ve “fuhuş için yer temin etme” gibi suçlamalarla Ankara’da İzmir’de, Mersin’de ve Kuşadası’nda çok sayıda kişi gözaltına alındı ve tutuklandı. İstanbul merkezli operasyonlarda ise LGBTİ+ dernekleri, işletmeler ve evlere yönelik aramalar ve adli işlemler gündeme geldi. Bu operasyonlarda seks işçiliğiyle bağlantılı suçlamaların LGBTİ+ hak savunuculuğu ve örgütlenme faaliyetlerine yönelik soruşturmalarla aynı süreçte gündeme gelmesi özellikle kaygı vericidir. Seks işçiliği, insan ticareti, zorla çalıştırma ve sömürü birbirinden ayrılmalı; LGBTİ+ kimlikleri, seks işçiliğiyle ilişkilendirilme veya hak savunuculuğu faaliyetleri tek başına suçluluk göstergesi olarak değerlendirilmemelidir. 12 Eylül sonrasında yaşananlar, seks işçilerinin ve LGBTİ+’ların yaşamlarına yönelik müdahalelerin yalnızca varsayımsal bir tehlike olmadığını gösteriyor. Evler, çalışma mekânları ve örgütlenme alanlarına yönelik müdahaleler, gözaltılar ve tutuklamalar, mevcut hukuki düzenlemelerin nasıl uygulandığına ilişkin ciddi insan hakları soruları ortaya çıkarıyor. Anayasa Mahkemesi’nin seks işçiliğini insan onuruyla bağdaşmaz kabul eden yaklaşımının, bu müdahalelere yeni bir meşruiyet zemini oluşturmasından kaygı duyuyoruz. Mahkeme kararı 12 Eylül operasyonlarının hukuki dayanağı değildir; ancak kararın gerekçesinin gelecekte benzer uygulamaları haklı göstermek amacıyla kullanılma ihtimali göz ardı edilemez. Seks işçilerinin onurunu korumak adına seks işçilerinin yaşamlarını, geçim kaynaklarını ve özgürlüklerini hedef alan uygulamalar kabul edilemez. İnsan onurunu korumak, insanları tutuklamak, evlerini mühürlemek ve geçim kaynaklarından mahrum bırakmak değildir. İnsan onurunu korumak, herkesin şiddetten, ayrımcılıktan ve sömürüden uzak, özgür ve güvenli yaşayabilmesini sağlamaktır. Trans seks işçilerinin yaşamları görmezden gelinemez! Türkiye'de translar, istihdamdan barınmaya, eğitimden sağlık hizmetlerine kadar yaşamın pek çok alanında ayrımcılıkla karşılaşmaktadır. Transların istihdam olanaklarından dışlanması, ekonomik bağımsızlıklarını kazanmalarının önüne engeller çıkarılması ve güvenli yaşam koşullarına erişimlerinin zorlaştırılması, seks işçiliği alanındaki eşitsizliklerle doğrudan bağlantılıdır. Trans seks işçilerinin yaşadığı şiddeti ve güvencesizliği ortadan kaldırmadan, onların çalışma alanlarını ortadan kaldırmaya yönelik politikalar geliştirmek, mevcut eşitsizlikleri daha da derinleştirebilir. Bir yandan transları istihdamdan dışlayan, diğer yandan seks işçiliğini insan onuruna aykırı ilan eden bir yaklaşımın, trans seks işçilerinin yaşam hakkını, güvenliğini ve ekonomik bağımsızlığını nasıl koruyacağı açıklanmalıdır. Trans seks işçileri yalnızca korunması gereken kişiler değildir. Kendi yaşamları, emekleri, bedenleri ve gelecekleri hakkında söz söyleyen, örgütlenen ve mücadele eden hak özneleridir. Onların katılımı olmadan, onlar adına hiçbir politika oluşturulmamalıdır. Sağlık hakkı bir denetim ve cezalandırma aracına dönüştürülemez! İptal edilen kanun hükmü, seks işçiliğinin düzenlenmesinin yanı sıra cinsel yolla aktarılan enfeksiyonların önlenmesine yönelik tedbirlerin de hukuki dayanaklarından birini oluşturuyordu. Ancak halk sağlığını korumak, seks işçilerini zorunlu denetim mekanizmalarına tabi tutmak veya sağlık hizmetlerine erişimlerini çalışma statülerine bağlamak anlamına gelmemelidir. Seks işçilerinin HIV ve diğer cinsel yolla aktarılan enfeksiyonlara yönelik test, danışmanlık, korunma ve tedavi hizmetlerine gönüllülük, gizlilik ve ayrımcılık yasağı temelinde erişebilmesi gerekir. Sağlık hakkı, seks işçiliğinin hukuki statüsünden bağımsız olarak herkes için güvence altına alınmalıdır. Seks işçilerinin sağlığını korumanın yolu onları kayıt dışına, güvencesizliğe ve görünmezliğe itmek değil; hak temelli, erişilebilir ve kapsayıcı sağlık hizmetleri sunmaktır. Patronsuz ve pezevenksiz bir dünya istiyoruz! Seks işçilerinin emeği üzerinde kurulan her türlü tahakküme, zorlamaya, şiddete ve sömürüye karşıyız. Seks işçilerinin kazançlarına el konulmasına, bedenleri ve emekleri üzerinde başkalarının zor yoluyla denetim kurmasına, çalışma koşullarının dayatılmasına ve ekonomik bağımlılık ilişkileri üzerinden sömürülmelerine karşı mücadeleyi savunuyoruz. Ancak seks işçilerini sömürüden korumanın yolu, onların çalışma ve yaşam alanlarını ortadan kaldırmak veya iradelerini yok saymak değildir. Patronsuz ve pezevenksiz bir dünya istiyoruz! Bu talep, seks işçilerinin kendi emekleri, bedenleri, gelirleri ve çalışma koşulları üzerinde söz sahibi olabildikleri; şiddetin, zorlamanın ve sömürünün olmadığı bir dünya talebidir. Seks işçileri adına konuşan, onların neye ihtiyaç duyduğuna onlar yerine karar veren, onları yalnızca mağdur olarak gören yaklaşımlar yerine, seks işçilerinin kendi örgütlenmelerini, dayanışma ağlarını ve hak mücadelelerini tanıyan politikalar gereklidir. Seks işçilerinin hakları, seks işçilerinin katılımı olmadan savunulamaz. Devlete çağrımızdır! Anayasa Mahkemesi kararının seks işçilerine yönelik yeni hak ihlallerinin gerekçesi haline getirilmemesi gerekmektedir. Kamu makamlarına çağrımız açıktır:
Seks işçilerinin onuru tartışma konusu değildir! Bir kez daha hatırlatıyoruz: İnsan onuru, devletin kişilere hangi mesleği yapabileceklerini söylemesiyle korunmaz. İnsan onuru; eşitlikle, özgürlükle, güvenlikle, ayrımcılığın ortadan kaldırılmasıyla ve herkesin kendi yaşamı üzerinde söz sahibi olabilmesiyle korunur. Seks işçileri toplumun dışında değil, bu toplumun eşit üyeleridir. Hakları bir lütuf değil, insan haklarının ayrılmaz parçasıdır. Seks işçilerinin haklarını savunmak, şiddeti ve sömürüyü savunmak değildir. Tam tersine, seks işçilerinin şiddete ve sömürüye karşı korunmasını, emeklerinin değersizleştirilmemesini ve yaşamlarının güvence altına alınmasını savunmaktır. Hiçbir meslek diğerinden daha az onurlu değildir! Seks işçiliği insan onuruna aykırı değildir; ayrımcılık, şiddet ve sömürü insan onuruna aykırıdır! Patronsuz ve pezevenksiz bir dünya istiyoruz! Seks işçilerinin hakları insan haklarıdır! |
Etiketler: insan hakları, kadın, medya, yaşam, heteroseksizm, trans, ikili cinsiyet sistemi, lgbti, eşcinsellik, lezbiyen, gey, biseksüel, interseks
.jpg)