09/11/2026 | Yazar: Kaos GL
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi bünyesindeki altı sivil toplum gözlemci grubu, 6 Kasım'da Türkiye’de LGBTİ+’lara yönelik operasyonlara ilişkin açık mektup yayınladı.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), Antalya’da başladı. Konferansın başlamasından üç gün önce, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) bünyesinde faaliyet yürüten sivil toplum gözlemci grupları, Türkiye’de LGBTİ+’lara yönelik “Ailem Güvende” operasyonlarına ilişkin açık mektup yayınladı. Gruplar, gözaltı ve tutuklamaların COP31’in güvenilirliğini ve kapsayıcılığını tehlikeye attığını belirterek Türkiye ve Avustralya yönetimlerine harekete geçme çağrısında bulundu.
6 Kasım tarihli mektup, COP31 Başkan Adayı Murat Kurum, Avustralya Müzakereler Başkanı Chris Bowen ve UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell’e hitaben kaleme alındı. Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Grubu (WGC) öncülüğündeki girişimde çevre, iklim adaleti, yerli halklar, gençlik ve sendika alanlarında faaliyet yürüten gözlemci grupları yer aldı. Açık mektupta, Eylül ayından bu yana 80’den fazla hak savunucusunun tutuklu bulunduğu, Antalya’nın da aralarında olduğu yedi kentte yeni gözaltıların yaşandığı aktarıldı.
“Aldığımız sözlü güvenceler yeterli değil”
Gözlemci grupları, 19 Eylül’de de COP31 yönetimine bir mektup gönderdiklerini ancak uyarılarına henüz yazılı yanıt alamadıklarını belirtti.
Mektupta, Türkiye’deki LGBTİ+ örgütlerinin belgelediği operasyonlarda en az 116 insan hakları savunucusu hakkında gözaltı kararı verildiği hatırlatıldı. Derneklerin yönetim organlarının hedef alındığı, kurumsal kayıtlara el konulduğu ve uluslararası fonların suç delili olarak gösterildiği ifade edildi.
Gruplar, daha önce ilettikleri talepleri yineleyerek şu açıklamayı yaptı:
“COP31'in başlamasıyla birlikte Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Grubu (WGC), Çevre STK'ları İklim Adaleti Talebi Grubu (ENGO DCJ), Çevre STK'ları İklim Eylem Ağı Grubu (ENGO CAN), Yerli Halklar Örgütleri Grubu (IPO), Çocuk ve Gençlik STK'ları Grubu (YOUNGO) ve Sendika STK'ları Grubu (TUNGO) olarak bir araya geliyoruz. Aldığımız sözlü güvencelerin yeterli olmadığını belirtiyor ve derhal harekete geçilmesini bekliyoruz.”
“İnsan hakları savunucularının tutuklandığı bir ortamda COP düzenleniyor”
Açık mektupta, Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapacak ülke olarak sivil toplumun zirveye özgür ve güvenli katılımını sağlamakla sorumlu olduğu vurgulandı. Gruplar, LGBTİ+ örgütlerine yönelik operasyonların yalnızca Türkiye’deki hak savunucularını değil, uluslararası iklim müzakerelerine katılacak sivil toplum temsilcilerini de ilgilendirdiğini belirtti.
Mektupta şu ifadelere yer verildi:
“COP31'e ev sahipliği yapan Türkiye, dönem başkanlığını üstlenecek ülke olarak sivil toplum gözlemcilerinin özgür, güvenli ve tam katılımını koruma ve mümkün kılma konusunda resmi bir sorumluluk üstleniyor. Bu ilke, UNFCCC sürecinin meşruiyetinin de temelini oluşturuyor.”
Gruplar, insan hakları savunucularının tutuklandığı ve sivil toplum faaliyetlerinin kriminalize edildiği koşullarda feminist, LGBTİ+ ve çevre örgütlerinin müzakerelere nasıl güvenli biçimde katılabileceğinin belirsizliğini koruduğunu belirtti:
“İnsan hakları savunucularının kitlesel olarak tutuklandığı ve sivil toplum örgütlenmesinin kriminalize edildiği bir ortamda düzenlenen COP, feminist, LGBTİ+ ve çevre alanında çalışan sivil toplumun yaklaşan müzakerelere anlamlı biçimde katılabilmesi için gerekli güvenlik ve özgürlük koşulları hakkında doğrudan ve kaçınılmaz sorular ortaya çıkarıyor.”
“Önce LGBTİ+ örgütleri, ardından feminist ve çevre örgütleri hedef alındı”
Mektupta, Türkiye’deki operasyonların başka ülkelerde sivil toplum kuruluşlarına yönelik baskılarla benzerlik taşıdığına dikkat çekildi. Gruplar, özellikle uluslararası fonların suç unsuru olarak gösterilmesinin ve sivil toplum kuruluşlarının hedef alınmasının başka ülkelerde “Yabancı Ajanlar Yasaları” olarak bilinen düzenlemelerin önünü açtığını hatırlattı.
Açık mektupta şu ifadeler kullanıldı:
“Türkiye'de şu anda herhangi bir Yabancı Ajanlar Yasası teklifi bulunmasa da bu örüntüyü tanıyoruz. Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (BM AEK) bölgesinde benzer süreçlere tanıklık ettik. Yabancı fonların şüpheli gösterilmesi ve sivil toplumun ahlaki yozlaşmanın temsilcisi olarak damgalanması gibi söylemler, daha sonra resmi Yabancı Ajanlar Yasalarına dönüştü. Önce LGBTİ+ örgütleri, ardından feminist örgütler, insan hakları örgütleri ve çevre örgütleri hedef alındı.”
Gruplar ayrıca Türkiye’nin uluslararası platformlarda iklim adaletini savunmasına karşın ülke içinde çevre aktivizminin zaman zaman yabancı etkilerle ilişkilendirildiğini belirtti. Bu yaklaşımın çevre örgütlerinin faaliyet alanını da daraltabileceği uyarısında bulundu.
COP31 yönetimine dört talep
Açık mektupta Türkiye, Avustralya ve UNFCCC yönetimine dört temel talep iletildi. Gruplar, insan hakları savunuculuğu ve örgütlenme faaliyetleri nedeniyle tutuklananların serbest bırakılması için çağrı yapılmasını istedi. Türkiye’den LGBTİ+, feminist ve çevre hakları savunucularının COP31’e güvenli ve tam katılımının sağlanması gerektiğini vurguladı.
Ayrıca COP31 yönetiminden açık mektuba resmi ve kamuoyuna açık bir yanıt verilmesi, örgütlenme, ifade ve barışçıl toplanma özgürlüklerinin korunacağına ilişkin yükümlülüklerin yeniden teyit edilmesi talep edildi.
Dördüncü talep ise sivil toplum kuruluşlarının uluslararası fonlarına ilişkin oldu. Gruplar, hukuka uygun uluslararası fonların COP31 öncesinde, sırasında veya sonrasında kendiliğinden şüpheli kabul edilmeyeceğinin taahhüt edilmesini istedi.
Mektupta, zirveye katılacak herkesin kimliğinden bağımsız olarak güvenliğinin sağlanması gerektiği belirtilerek şu çağrı yapıldı:
“Bu nedenle COP Başkanlığını, hükümet, gözlemci ve diğer paydaş delegasyonlarında yer alan tüm katılımcıların ve delegelerin kimliklerinden bağımsız olarak COP31'de güvenliklerinin sağlanacağını kamuoyuna açık ve hiçbir belirsizliğe yer bırakmayacak şekilde garanti altına almaya çağırıyoruz.”
“COP31’in güvenilirliği Türkiye ve Avustralya’nın vereceği yanıta bağlı”
Gözlemci grupları, açık mektubun sonunda Türkiye ve Avustralya yönetimlerinden taleplerine yanıt vermelerini istedi. Gruplar, COP31’in kapsayıcı bir uluslararası müzakere süreci olarak yürütülebilmesi için insan haklarının korunması gerektiğini vurgulayarak mektubu şu sözlerle tamamladı:
“COP31'in kapsayıcı ve meşru birçok taraflı süreç olarak güvenilirliği, Türkiye ve Avustralya'nın bugün vereceği yanıta bağlıdır. Bu meselenin gerektirdiği aciliyetle ele alınmasını talep ediyor ve endişelerimiz konusunda COP Başkanlığı ile doğrudan görüşmeye hazır olduğumuzu belirtiyoruz.”
Açık mektubu imzalamak için tıklayın
Etiketler: insan hakları, kadın, medya, yaşam, nefret suçları, heteroseksizm, trans, ikili cinsiyet sistemi, lgbti, eşcinsellik, lezbiyen, gey, biseksüel, interseks
